Republic Day 2023 : प्रजासत्ताक दिन आणि स्वातंत्र्य दिन यात काय फरक आहे? जाणून घ्या इतिहास आणि महत्त्व

दरवर्षी 26 जानेवारी ला प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो. प्रजासत्ताक दिन हा एक राष्ट्रीय सण आहे.
Republic Day 2023
Republic Day 2023 Saam Tv

Republic Day 2023 : दरवर्षी 26 जानेवारी ला प्रजासत्ताक दिन साजरा केला जातो. प्रजासत्ताक दिन हा एक राष्ट्रीय सण आहे. भारतात स्वातंत्र्यदिनासह अनेक राष्ट्रीय सण साजरे केले जातात. या दोन्हींचे राष्ट्रीय सण अत्यंत महत्त्वाचे असून भारताच्या स्वातंत्र्याशी संबंधित ऐतिहासिक महत्त्वही आहे.

1947 पूर्वी भारत इंग्रजांच्या गुलामगिरीच्या साखळीत अडकला होता. इंग्रज राज्यकर्ते भारतातील प्रत्येक उच्च पदावर विराजमान होते. भारतीय आपापल्या देशात गुलाम म्हणून जगत होते. मात्र भारतीय (Indian) स्वातंत्र्याच्या लढाईत अनेक शूर सुपुत्रांनी आपल्या प्राणांची आहुती देऊन देशाला स्वातंत्र्य दिले.

ज्या दिवशी भारत स्वतंत्र झाला, त्या दिवशी तो स्वातंत्र्य दिन झाला. त्याचबरोबर स्वतंत्र भारताला लोकशाही राष्ट्र बनवण्यात आले. ज्या दिवशी भारतात राज्यघटना लागू झाली त्या दिवशी प्रजासत्ताक दिन म्हणून ओळखला जात असे.

पण प्रजासत्ताक दिन आणि स्वातंत्र्य दिन यात बरेच फरक आहेत. हा फरक केवळ तारखांपुरता मर्यादित नाही, तर इतिहास, नेतृत्व आणि उत्सव (Festival) साजरा करण्याच्या पद्धतीदेखील आहे. प्रजासत्ताक दिन आणि स्वातंत्र्य दिन यातील फरक जाणून घेऊया.

Republic Day 2023
Republic Day 2023: यंदा कितवा प्रजासत्ताक दिन? पहिला प्रजासत्ताक दिवस कधी साजरा झाला?

१५ ऑगस्ट आणि २६ जानेवारीच्या इतिहासाच्या -

तारखांनुसार स्वातंत्र्य दिन आणि प्रजासत्ताक दिन यात फरक आहे. त्यांचा इतिहास तारखेवरून समजू शकतो. 15 ऑगस्ट 1947 रोजी भारत ब्रिटिश राजवटीच्या गुलामगिरीतून मुक्त झाला. भारताचा स्वातंत्र्य दिन दरवर्षी 15 ऑगस्ट रोजी साजरा केला जातो.

देशाला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर सुमारे तीन वर्षांनी म्हणजे 26 जानेवारी 1950 रोजी भारतीय राज्यघटना लागू झाली. राज्यघटना लागू झाल्यानंतर भारत एक सार्वभौम राष्ट्र बनला. म्हणजे एक लोकशाही देश जो बाह्य देशाचे निर्णय आणि आदेश पाळण्यास बांधील नव्हता. तेव्हापासून हा दिवस प्रजासत्ताक दिन म्हणून साजरा केला जातो.

कुठल्याही राष्ट्रीय सणाच्या -

निमित्ताने सरकारी आणि अशासकीय कार्यालयांवर तिरंगा फडकवला जातो. मात्र, 15ऑगस्ट आणि 26 जानेवारीला तिरंगा फडकवण्याच्या पद्धतीत फरक आहे. दोन्ही दिवशी देशभरात ध्वजारोहण होते. मात्र, स्वातंत्र्यदिनानिमित्त ध्वजारोहण होते, त्यात खालून दोरी खेचून झेंडा फडकवला जातो.

प्रजासत्ताक दिनाचे औचित्य साधून 26 जानेवारीला तिरंगा वर च्या बाजूला बांधला जातो. ते उघडून फडकवले जाते. राज्यघटनेत या प्रक्रियेला झेंडा फडकवणे असे म्हटले आहे.

Republic Day 2023
Republic Day 2023: संविधानाने आपल्याला दिले आहेत हे महत्त्वाचे अधिकार, तुम्हाला माहिती हवेच!

दोन्ही दिवशी तिरंगा वेगवेगळ्या पद्धतीने फडकवला जातो, पण या दोघांमधील आणखी एक फरक म्हणजे तिरंगा फडकवणारे नेतृत्व. स्वातंत्र्यदिनानिमित्त देशाच्या पंतप्रधानांच्या हस्ते ध्वजारोहण केले जाते. स्वातंत्र्याच्या वेळी देशाची राज्यघटना लागू झाली नाही तेव्हा पंतप्रधान सर्वोच्च पदावर होते. त्यामुळे तेव्हापासून पंतप्रधानांच्या माध्यमातून ध्वजारोहणाची परंपरा पूर्ण केली जाते.

मात्र, प्रजासत्ताक दिनी भारतीय राज्यघटना लागू झाली तेव्हा देशाची घटनात्मक सत्ता राष्ट्रपतींकडे सोपविण्यात आली होती. घटनात्मक प्रमुख या नात्याने 26 जानेवारीला राष्ट्रपती तिरंगा फडकवतात आणि देशाला संदेश देतात.

15 ऑगस्टला पंतप्रधान ध्वजारोहण करतात आणि 26 जानेवारीला राष्ट्रपती राष्ट्रध्वज फडकवतात. एक फरक म्हणजे दोन्ही साजरे करण्याची जागा. स्वातंत्र्यदिनाचा ध्वजारोहण सोहळा दिल्लीतील लाल किल्ल्यावरून पार पडतो. प्रजासत्ताक दिनानिमित्त दिल्लीत राजपथावर तिरंगा फडकवला जातो.

Read the latest Marathi news and watch Live Streaming on Saam TV. Breaking news from Maharashtra, India, Pune, Mumbai, Politics, Entertainment, Sports, Lifestyle, Jobs, and Education at Saam TV. Get Live Marathi news on Mobile. Download the Saam Tv Marathi news Channel app for Android and IOS.

साम आता सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर. ताज्या घडामोडींसाठी फेसबुकट्विटर, इन्स्टाग्राम, शेअर चॅट आणि टेलिग्रामवर आम्हाला फॉलो करा. तसेच, साम टीव्हीच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.

Related Stories

No stories found.
Saam TV | साम टीव्ही
www.saamtv.com